Blogs

Blogs, interview en film

Wil je zelf een blog of artikel schrijven of een link naar een filmpje of website plaatsen? Dat kan. Klik op 'Bericht toevoegen'. Hiervoor heb je wel een profiel nodig.

  • Over scheve verhoudingen in het verleden en een monument voor een vrouw

    Gabrielle de Nijs Bik 17-03-2021 690 keer bekeken 0 reacties
    Anya Janssen, People say I'm different

    Kunst in het Huis der Provincie
    Vorige week Internationale Vrouwendag, vandaag Tweede Kamerverkiezingen. Het deed me denken aan anderhalf jaar geleden, toen we honderd jaar vrouwenkiesrecht vierden. We organiseerden een rondleiding langs de kunstcollectie van de provincie Gelderland, met specifieke aandacht voor vrouwen. Vanzelfsprekend lichtten we werk toe van vrouwelijke kunstenaars: grand old ladies als Charlotte van Pallandt (van het borstbeeld van Koningin Juliana) en Kitty van der Mijl Dekker (van het kleed in de Statenzaal), en Maria Roosen (van de Berries), Rosemin Hendriks (van de zelfportretten in klare lijn), Aline Eras (van de serie achterhoofden), om er maar een paar te noemen. Maar we konden het ook niet laten aandacht te vestigen op stille getuigen van scheve verhoudingen in het verleden. Het hekwerk van Titus Leeser, stereotype van gespierde mannen aan de fysieke arbeid en freile vrouwen die aan het wassen zijn. Een beeld van nog geen 75 jaar geleden, gelukkig is sindsdien veel gebeurd. Ook stonden we stil bij het portret dat Ad Gerritsen in 2003 maakte van het toenmalige college. Wat denk je? Alleen mannen. Alleen witte mannen, alleen witte mannen van middelbare leeftijd, alleen witte mannen van middelbare leeftijd in blauwe pakken. De opvallendste diversiteit zit ‘m in de kleur van de das (want ook die draagt ieder collegelid). Kunst maakt dingen zichtbaar, zo blijkt maar weer eens.

     

     

    Internationale Vrouwendag maakte ook dat de media afgelopen week bol stonden van aandacht voor de betekenis van vrouwen in de kunstgeschiedenis. Een aantal treurige constateringen:

    1. Op de kunstmarkt spelen vrouwelijke kunstenaars een marginale rol
    2. Het aandeel vrouwelijke kunstenaars in museale collectie in Nederland is bedroevend laag, slechts 13% en het merendeel daarvan schijnt ook nog eens in de depots opgeslagen te zijn.
    3. In kunsthistorische handboeken, dé boeken die kunsthistorici tijdens hun opleiding als basis gebruiken, stond tot voor kort geen enkele en sinds de laatste herdruk slechts 1 vrouwelijke kunstenaar

    Het tijdschrift See All This ontdekte dat vrouwen vooral genegeerd worden. “We kijken met één oog dicht” betoogt de redactie. Veel te lang is aangenomen dat er geen vrouwelijke kunstenaars zijn en áls ze er wel zijn, ze onvoldoende kwaliteit leveren. In de laatste editie belichten ze 379 vrouwen, om maar weer eens te bewijzen dat het tegendeel waar is. Misschien betekent het ook dat  we te lang met een mannelijke bril naar kwaliteit hebben gekeken?

    Aandacht voor vrouwelijke kunstenaars, het is een mooi begin. Een aantal Nederlandse musea stelt zich de vraag of ze een quotum van vrouwelijke kunstenaars moeten gaan hanteren. Twee musea zijn er inmiddels toe overgegaan en Museum Arnhem, dat al sinds de jaren tachtig aandacht vestigt op vrouwelijke kunstenaars is zelfs zover dat het niet meer hoeft; daar bestaat de collectie al voor meer dan de helft uit vrouwen.

    We vonden het hoog tijd om de provinciale kunstcollectie onder de loep te nemen. Onze onvolprezen registrator Jeroen Spee is halverwege met het onderzoeken en vond de volgende voorlopige cijfers:

    30% van de kunstenaars uit de collectie is vrouw. Dan doen wij het goed ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse kunstmuseum. Dat is overigens niet omdat we daar zo hard op gestuurd hebben… Jeroen vond nog iets anders: per mannelijke kunstenaar hebben we gemiddeld 4,5 kunstwerk in de collectie, terwijl dat per vrouwelijke kunstenaar slechts 3,2 kunstwerk is.

    Jeroen duikt nog even verder in de kunstcollectie om de definitieve cijfers boven water te krijgen, maar er lijkt nu al genoeg reden om te herbezinnen. We willen nu via sociale media omgekeerd evenredige aandacht besteden: van de 10 blogs die we gaan schrijven zullen er 7 aan vrouwelijke en 3 aan mannelijke kunstenaars worden gewijd.

    Natuurlijk is het goed om naar een gelijkere verdeling tussen mannelijke en vrouwelijke kunstenaars te kijken, maar er is meer nodig om een gevarieerde kunstcollectie te ontwikkelen. Daarom hanteerden we afgelopen jaar het thema diversiteit als leidraad voor nieuwe aankopen, aangemoedigd door commissielid Samira Barari. We verbreedden onze horizon en bezochten heel uiteenlopende kunstenaars: met verschillende culturele achtergronden, die de genderdiversiteit aan de orde stellen, die níet in Arnhem of Nijmegen wonen, die pas van de academie komen én die juist al heel lang kunstenaar zijn. Maar bovenal stelden we onze bril voor artistieke kwaliteit ter discussie.

    Extern conservator Jackelien Top presenteerde een brede selectie, waar onze rijkgeschakeerde commissie van provinciale ambtenaren vervolgens een keuze uit maakte. Het resultaat is een verrassend palet van kunstwerken, een mooie aanvulling op de kunstcollectie. We laten het u graag zien als we weer in het Huis der Provincie kunnen om mensen te ontvangen. Een tipje van de sluier: we kochten een schilderij uit de serie ‘People Say I’m Different’ die Anya Janssen maakte van een statushouder met wie ze bevriend raakte. De serie is een monument voor deze vrouw in het bijzonder, en misschien wel voor vrouwen in het algemeen. We zien het als gezond tegenwicht tegen de wassende vrouwen Titus Leeser en de mannen in pakken van Ad Gerritsen.

    Kunstwerken in dit blog zijn van Anya Janssen, Titus Leeser en Ad Gerritsen

  • Romeins Gelderland één van de dichtstbevolkte gebieden van Europa

    Erfgoed Gelderland 18-02-2021 79 keer bekeken 0 reacties
    Bericht Romeins Gelderland één van de dichtstbevolkte gebieden van Europa bekijken

    “Voorheen wisten we ook wel dat Gelderland goed bewoonbaar geweest moet zijn, maar nu kunnen we er voor het eerst cijfers op plakken,” vertelt onderzoeker Rozemarijn Moes (23). Voor het project Verhaal van Gelderland dook zij een jaar lang in de cijfers om de Gelderse bevolking van prehistorie tot heden te reconstrueren.

    In de Romeinse tijd moeten er in Gelderland zo’n 63.000 tot 91.000 mensen hebben gewoond. Voor hedendaagse begrippen lijkt dat niet veel, maar toentertijd was dit enorm. “De hoge zandgronden, maar vooral ook de vruchtbare rivierklei zorgden vanaf het vroege begin voor hoge bevolkingsdichtheden,” aldus Moes. Een groot deel van de bevolking woonde in het Rivierengebied. Met meer dan 30 personen per vierkante kilometer behoorde dit gebied daarmee tot Europa’s dichtstbevolkte gebieden.

    Grote afname bevolkingsaantallen
    Deze aantallen zijn inclusief ongeveer 17.000 bewoners van militaire en grote nederzettingen in het Rivierengebied, opgezet om de grens te bewaken. Maar ook zonder Romeinse soldaten woonden er in die tijd veel mensen: gemiddeld meer dan 20 per vierkante kilometer. Ter vergelijking: in het thuisland van de Romeinen, Italië, waren dat er 30, in de Donauregio 9 en in Spanje 12. Met het vertrek van de Romeinen vanaf de vierde eeuw na Christus, nam de bevolking schrikbarend af. Dat had niet alleen met het vertrek van de Romeinen zelf te maken, maar ook met klimaatverandering, ziekte en toegenomen onveiligheid. “Ook boven de limes, de grens van het Romeinse rijk, liep het inwonertal terug, op de Veluwe bijvoorbeeld, waar de aantallen sowieso al lager waren dan in het Rivierengebied. Overal in Europa zijn dergelijke afnames zichtbaar, tot wel 80% van de bevolking”.

    “Tot en met de vroege middeleeuwen ontbreken geschreven bronnen”
    Niet alleen voor de Romeinse tijd, maar ook voor andere tijdsvakken komt Moes met nieuwe cijfers. Een jaar lang werkte ze aan de reconstructie van de Gelderse bevolking van prehistorie tot heden. Het bleek een hele uitdaging: “Eigenlijk hebben we pas vanaf 1795 goed toegankelijke cijfers. Vóór die tijd zijn tellingen fragmentarischer. Tot en met de vroege middeleeuwen ontbreken geschreven bronnen zelfs geheel. Dan kijken we vooral naar archeologie: hoeveel nederzettingen waren er?”

    Onderzoek brengt veel nieuwe inzichten
    De eerste volledige bevolkingsreconstructie brengt veel nieuwe inzichten. Zo blijken het Rivierengebied, de Achterhoek en de Veluwe elk een hele eigen ontwikkeling te ondergaan. “Het voordeel van zo’n reconstructie is dat we Gelderland voor het eerst over een langere periode kunnen volgen. Bovendien is het bij geschiedschrijving altijd belangrijk om te weten over hoeveel mensen je het nu precies hebt. Het maakt voor gebeurtenissen nogal uit of je het over 100 of 100.000 mensen hebt. Juist in dat opzicht biedt dit rapport aanknopingspunten voor nieuw onderzoek. Wat is bijvoorbeeld de samenhang tussen economie en bevolking? En hoe zit het met die laat-Romeinse daling? Nu we de aantallen hebben, kunnen we ook daar naar gaan kijken.”

    Over Verhaal van Gelderland
    De resultaten van het onderzoek worden verwerkt in het Verhaal van Gelderland. Dit overzichtswerk over de Gelderse geschiedenis wordt in 2022 gepubliceerd. Verhaal van Gelderland is een initiatief van Erfgoed Gelderland, hoogleraar Gelderse geschiedenis Dolly Verhoeven aan de Radboud Universiteit, Rozet en Omroep Gelderland om de geschiedenis van Gelderland te beschrijven, breed te presenteren en beleefbaar te maken. Het rapport van Rozemarijn Moes is beschikbaar via Rozet Bibliotheek.

    Afbeelding: Romeinen bouwen omwalling (Bron: RomeinenNU, CC BY 2.0)

  • Interview gedeputeerde Drenth over museumbeleid

    Daphne Seegers 14-02-2021 461 keer bekeken 3 reacties
    Bericht Interview gedeputeerde Drenth over museumbeleid bekijken

    Gelderland telt zo’n 120 musea, grote en kleine. Ze laten allemaal een stukje zien van ons Gelders verleden en onze Gelderse identiteit. Provincie Gelderland werkt aan nieuw provinciaal museumbeleid. Daarbij hebben we een aantal doelen voor ogen, vertelt Gelders gedeputeerde Peter Drenth: “We willen zorgen dat onze Gelders musea op de toekomst zijn voorbereid, we gaan ze aanmoedigen samen te werken om hun bezoekers het ‘Verhaal van Gelderland’ te vertellen en we willen dat musea voor zoveel mogelijk Gelderlanders toegankelijk zijn. Hoe we dat precies gaan doen, bepalen we als provincie niet alleen. Dat doen we samen met de musea”.

    Voor Gelderland is dat belangrijk, juist omdat binnen de grenzen van de provincie er zoveel diversiteit is als het gaat om musea. Peter Drenth: “Gelderland is de mooiste provincie, rijk aan cultuur en erfgoed, en dat maakt ons uniek. We zijn trots op onze monumenten, onze musea, onze historische landschappen. Ons cultuur en erfgoed, zowel het materiële als het immateriële, zijn belangrijk voor het historisch besef en benadrukken onze gezamenlijke identiteit. Musea hebben een cruciale rol. Niet in het minst door de duizenden vrijwilligers die hierin actief zijn en die zo ons erfgoed levend houden, en overdragen op volgende generaties. Maar ook voor onze economie: musea zijn van grote waarde voor onze toeristische sector. Denk bijvoorbeeld aan het CODA in Apeldoorn, het Kröller-Müller Museum in Otterlo en het Vrijheidsmuseum in Groesbeek”. 

    Verhaal van Gelderland en samenwerking
    Drenth ziet voor onze musea ook een rol om Het Verhaal van Gelderland te vertellen. Het Verhaal van Gelderland is een project onder leiding van Dolly Verhoeven en Erfgoed Gelderland, die werken aan een serie boeken over de geschiedenis van Gelderland. De serie verschijnt volgend jaar en gaat over welke ontwikkelingen kenmerkend zijn voor het gebied dat nu Gelderland is. Drenth: “Wat bindt ons in Gelderland, wat brengt ons samen? Ieder museum vertelt een deel van het verleden, en ook van de thematische verhaallijnen binnen het Verhaal van Gelderland. Denk bijvoorbeeld aan de Romeinse Limes, of het thema vrijheid. Of ze of prikkelen tot nadenken over onze identiteit. Hét verhaal van Gelderland bestaat niet, het gaat om alle verhalen samen en dat vertel je niet in je eentje of op één plek. Samenwerking maakt elk afzonderlijk verhaal sterker”.  

    Toegankelijk voor iedereen
    Provincie Gelderland vindt het ook belangrijk dat alle inwoners van Gelderland kunnen genieten van wat de musea te bieden hebben. Drenth: “Musea leggen verbindingen, tussen verhalen, tussen op zichzelf misschien droge feitjes. Ze laten zien dat dat ene potje past in een groter verhaal over hoe onze samenleving er misschien honderden jaren geleden uitzag, of hoe we toen dachten over kunst, of over de samenleving. Musea kunnen een belangrijke lokale en regionale functie spelen, voor inwoners en toeristen. En voor al die Gelderlanders die als vrijwilliger willen bijdragen aan het levend houden van ons verhaal. Daarom is het bijvoorbeeld belangrijk dat musea hun eigen collectie, waar mogelijk, verbinden met andere Gelderse musea en op die manier een onderdeel van de bredere culturele infrastructuur vormen.”

    Voorbereid op de toekomst
    “Waarom vindt de provincie samenwerking zo belangrijk? Nou, wij zien het provinciaal belang en onze rol vooral in het opzoeken en ondersteunen van verbindingen. Als wij willen dat ons cultuur en erfgoed voor toekomstige inwoners en bezoekers van binnen- en buitenland bewaard wordt en toegankelijk blijft, ook in tijden dat het misschien minder gaat, dan zullen we er samen voor moeten zorgen dat we een sterke en verbonden toekomstbestendige museale sector hebben. Hoe dat moet gebeuren kunnen en willen wij als provincie niet opleggen, dat moet ook vanuit de sector zelf komen. Daarom willen wij musea aanmoedigen om zelf met plannen te komen over hoe we dat met zijn allen kunnen bereiken en wat de provinciale rol daarin kan zijn”.

    Praat mee!

    1. https://cultuurenerfgoed.gelderland.nl/Praat+mee/1879995.aspx?t=Discussie-musea-in-Gelderland-Belang-samenwerking-tussen-musea
       
    2. https://cultuurenerfgoed.gelderland.nl/Praat+mee/1882472.aspx?t=Discussie-musea-in-Gelderland-Het-belang-van-de-inzet-van-vrijwilligers
       
    3. https://cultuurenerfgoed.gelderland.nl/Praat+mee/1884400.aspx?t=Discussie-musea-in-Gelderland-Het-museumpubliek-vergrijst-
       
    4. https://cultuurenerfgoed.gelderland.nl/Praat+mee/1886390.aspx?t=Discussie-musea-in-Gelderland-Verbind-musea-via-verhaallijnen
       
    5. https://cultuurenerfgoed.gelderland.nl/Praat+mee/1888720.aspx?t=Discussie-musea-in-Gelderland-Verbind-collectie-met-actuele-maatschappelijke-vraagstukken
  • De zusjes Xanne en Ise

    Erfgoed Gelderland 05-11-2020 480 keer bekeken 0 reacties
    Bericht De zusjes Xanne en Ise bekijken

    In het vroege voorjaar zette Erfgoed Gelderland een vacature online met de kop: ‘creatieve filmteams gezocht voor webvideo’s Erfgoedfestival’. Direct na plaatsing stroomden de sollicitaties binnen. Uiteindelijk ontvingen we vijftig mails met voorbeelden van werk. Eén sollicitatie was van twee scholieren.

    Een week na de sollicitatie kreeg ik op mijn persoonlijke nummer een appje: “Hallo Mijke, Afgelopen week heb ik je een mailtje gestuurd over het Erfgoedfestival. Hierin stond ook een video. Ik vroeg me af of je de mail hebt binnen gekregen en of de link van de video geopend kan worden. (…) Graag hoor ik nog van je! Met vriendelijke groeten, Ise.”

    Eerst even terug naar het begin. Het was niet zo dat we geen filmmakers in ons netwerk hadden. Maar, je ziet alleen wat je kent en niet wat je niet kent (Cruyff had het kunnen zeggen). Ik was, op het moment van plaatsen van de vacature, een klein jaar directeur. De plannen voor een compleet nieuw Erfgoedfestival lagen klaar. In die plannen was veel aandacht voor de online beleving van ons erfgoed. Wie interessante en goede online content maakt, kan rekenen op een groot online publiek.

    De leden van Erfgoed Gelderland - meer dan 200 erfgoedlocaties inmiddels - zijn lang niet allemaal even digitaal vaardig. En het festival was dat ook niet. Als we heel eerlijk zijn, moeten we toegeven dat veel websites een soort digitale folders zijn. Brochures met openingstijden, contactgegevens en hoogtepunten uit de collectie. Ook het Erfgoedfestival beschikte over zo’n soort website. En dat is zonde.

    Een website en de daar aan gekoppelde social media zouden namelijk veel meer kunnen zijn. Moéten zijn ook. Gedurende de eerste lockdown kwamen we daar achter. In allerijl zochten musea en archieven naar mogelijkheden om via hun website zichzelf te laten zien. Bewegend beeld is daarbij onontbeerlijk.

    En dat brengt me terug naar de vacature en de sollicitaties. Xanne en Ise Pelt reageerden als een van de eersten. Later zou ik van hun moeder horen dat ze er toch een tijdje over getwijfeld hadden. Want, kon dat wel? Twee scholieren die reageren op een officiële vacature ‘voor grote mensen’? Hun moeder had geantwoord: waarom niet?

    Die simpele tegenvraag leidde tot een sollicitatie. De meiden hadden een film gemaakt, waarin ze lieten zien wat ze allemaal konden. Een van de dingen was stop motion. Ik had dat niet direct allemaal gezien en dat hadden de meisjes ook door. Ik stel me zo voor dat die twee dagelijks op hun YouTube-account keken of er al een view bij gekomen was. Toen ik na een week nóg niets bekeken had, besloten ze mijn nummer op te zoeken en me te appen.

    Lang verhaal kort: de meiden mochten aan de slag voor het Erfgoedfestival. Xanne en Ise werden de eerste juniorvloggers die het festival ooit heeft gehad. Gedurende de zomervakantie bezochten ze vijf erfgoedlocaties en maakten ze zelf stopmotionfilmpjes. Ze werkten heel hard: niets was hen te veel.

    Hun sollicitatie laat zien dat lef en doorzetten je ver brengt. Had ik iedere puber zomaar een dergelijke klus gegeven? Gewoon omdat het zo schattig is wanneer een tiener solliciteert? Nee hoor, zeker niet. Deze dames beschikken over een groot enthousiasme en zijn zeer getalenteerd. Dat gaf vooral de doorslag. Ik ben trots dat het Erfgoedfestival met hen samen mocht werken.

    Bekijk de stopmotionfilmpjes

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020).

    Alle optredens van het Erfgoedfestival staan online: erfgoedfestival.nl/online.

    Het Erfgoedfestival is een initiatief van Erfgoed Gelderland en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Gelderland. Bekijk hier het programma. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.

  • Waarom het festival er zo uitziet

    Erfgoed Gelderland 14-10-2020 550 keer bekeken 1 reacties
    Bericht Waarom het festival er zo uitziet bekijken

    ERFGOEDFESTIVAL 2020
    27 september t/m 31 oktober

    De opmerkzame kijker was het waarschijnlijk al opgevallen dat het Erfgoedfestival compleet anders is dan de afgelopen jaren. Het vindt plaats op een ander tijdstip, met een andere vorm en een andere manier waarop we de inhoud vertellen. Bij zo’n verandering hoort ook een nieuw uiterlijk.

    Over dat uiterlijk heb ik nog te weinig gesproken. Terwijl we er de afgelopen maanden erg druk mee zijn geweest. Want waarom ziet het Erfgoedfestival er grafisch uit, zoals het er nu uitziet?

    De ontwikkeling van een huisstijl is belangrijk. Grafische vormgeving is een vak. Wat mij betreft zou je het, goed aangepakt, ook als een autonome kunst kunnen zien. Te vaak schuiven we ontwerpers en grafische vormgevers in een ondersteunende rol: ze voeren slechts uit wat een communicatie- of marketingafdeling bedacht heeft.

    Het is een interessante discussie. Wanneer is iets ondersteunend en wanneer niet? Bij het Erfgoedfestival zijn we een experiment aangegaan: we hebben alle filmmakers de vrijheid gegeven zelf te bedenken hoe en wat ze wilden filmen. We stuurden tien filmploegen afgelopen zomer de provincie in met die vrijheid. Dat komt vanuit een diep geloof dat mensen bloeien wanneer ze de vrijheid krijgen. Want de basis van die vrijheid is vertrouwen. Vertrouwen in iemands deskundigheid en creativiteit. Daarover in een volgend blog meer.

    Die vrijheid hebben we ook gegeven aan de grafische vormgevers van Studio Boot. Het werk van Boot is op talloze plekken te zien (van postzegels tot boeken) en hangt al jaren in het MoMa in New York. Edwin Vollebergh en Petra Janssen, het duo achter Boot, hebben de smoel van allerlei grote bedrijven, producten, locaties en festivals bepaald. Hoewel het voor grafische vormgevers een horror is om met opdrachtgevers te werken die zeggen ‘doe maar wat’, is het ook behoorlijk vervelend dat allerlei directies en marketeers denken dat ze grafische vormgevers zijn. Of in ieder geval: dat ze hun eigen smaak te vaak verwarren met kennis. En dat, als een directeur iets niet ‘mooi’ vindt, er direct nieuwe versies gemaakt moeten worden.

    Boot heeft van het Erfgoedfestival de vrijheid gekregen. We hebben lange gesprekken met hen gevoerd over het festival, over de locaties in Gelderland en over erfgoed in het algemeen. Daarbij hebben we ook een duidelijke wens geformuleerd: de inhoud van het festival (de samenwerking tussen kunst en erfgoed, waardoor historische thema’s naar de actualiteit getrokken worden) moet op een of andere manier terugkomen in de vormgeving. Op deze manier wordt vrijheid niet hetzelfde als ‘doe maar wat’.

    Ik vind dat Boot iets heel moois heeft afgeleverd. Hoewel dat meteen ook weer niet belangrijk is: of ik het mooi vind, is absoluut niet relevant. Of het wérkt wel. Wat mij betreft heeft het Erfgoedfestival een actuele, frisse uitstraling gekregen. En is het een vormgeving die dienend en aanvullend is aan de inhoud. Op deze manier is vormgeving niet zozeer alleen ondersteunend. Ik kan zelfs stellen dat het werk van Boot op gelijke voet staat met dat van de makers die in residentie zijn gegaan. Daarmee is grafische vormgeving een autonome kunstvorm geworden én draagt het bij aan de complete online beleving en programmering van het Erfgoedfestival.

    Op de deskundigheid van iemand anders vertrouwen is geen vanzelfsprekendheid in veel samenwerkingen. Maar dat zou het wel moeten zijn. Het levert de mooiste resultaten op.

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020). De nieuwe werken van TyphoonJaap RobbenAnne Soldaat & Clean Pete en Suzanne Liem, Farida Nabibaks en Roos Rebergen staan inmiddels online. Elke zondag verschijnen er nieuwe optredens op erfgoedfestival.nl/online.

    Het Erfgoedfestival is een initiatief van Erfgoed Gelderland en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Gelderland. Bekijk hier het programma. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.

  • Eindelijk weer

    Erfgoed Gelderland 07-10-2020 574 keer bekeken 0 reacties
    Bericht Eindelijk weer bekijken

    ERFGOEDFESTIVAL 2020
    27 september t/m 31 oktober

    Ze stonden er allemaal zondag 27 september. Alle kunstenaars die de afgelopen zomer in residentie waren in de provincie, toonden aan genodigden in Arnhem de resultaten. En natuurlijk was alles anders: we zaten immers tussen twee persconferenties van Rutte in. Waren we een week later geweest, dan had het feest misschien wel helemaal niet door kunnen gaan.

    We hadden die zondag allemaal het gevoel dat we niet alleen de opening van het Erfgoedfestival en de Maand van de Geschiedenis organiseerden. Voor veel makers was het de eerste keer dat ze weer op het podium stonden. Voor het eerst in een half jaar hadden zij een live publiek, was er licht, een regiedraaiboek, een technische doorloop en een applaus. Het was kortom veel meer dan een opening: het was als boven komen na veel te lang zwemmen onder water. Of, zoals muzikant Marike Jager later zei: ‘fijn dat we die nog hebben meegepikt’.

    Ook voor veel mensen in het publiek was het de eerste keer dat ze weer in een schouwburg zaten. Net als dat voor mijzelf het geval was. Ik moet bekennen dat ik sinds februari geen voorstelling of concert meer bezocht had. Gewoon omdat het niet noodzakelijk was en ik – net als zoveel mensen – de niet noodzakelijke zaken als eerste geschrapt had.

    Het emotioneerde me om te kunnen zien waar we zo lang vanachter onze computers aan hebben gewerkt. De optredens van Mr. Weazley, Jaap Robben en Typhoon werden live gestreamd. Al het andere is opgenomen en wordt deze maand in delen gedeeld. Elke woensdag en zondag verschijnt er hier online nieuwe content.

    Het is fijn dat we deze oplossing hebben, maar het is ook lastig. Want in hoeverre is publiek bereid om die content – optredens krijgen opeens een hele lelijke Engelse term in de marketing – te bekijken? Het is iets waar we samen met alle erfgoedlocaties en kunstenaars achter moeten komen deze maand. Groot voordeel is in ieder geval dat internet en social media niet aan grenzen doen: heel Nederland is opeens ons podium. Het geeft Gelderland de kans om te laten zien dat het erfgoed en kunst van internationaal niveau heeft. Dat is iets wat wij al lang wisten, maar waar lang niet iedereen weet van heeft.

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020). De nieuwe werken van Typhoon, Jaap Robben, Anne Soldaat & Clean Pete en Suzanne Liem staan inmiddels online. Elke zondag verschijnen er nieuwe optredens op erfgoedfestival.nl/online.

    Het Erfgoedfestival is een initiatief van Erfgoed Gelderland en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Gelderland. Bekijk hier het programma. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.

    Foto: Rob van Oijen

  • Een festival tijdens corona: kan dat wel?

    Erfgoed Gelderland 15-09-2020 640 keer bekeken 0 reacties
    Bericht Een festival tijdens corona: kan dat wel? bekijken

    ERFGOEDFESTIVAL 2020
    27 september t/m 31 oktober

    Het went niet. De 1,5 meter niet. De testen niet. De cijfers van besmettingen niet. De onzekerheid niet.

    Aan het begin van dit jaar zagen de plannen voor het Erfgoedfestival er totaal anders uit. Het festival zou plaatsvinden in het Nederlands Openluchtmuseum, op diverse podia en door het gehele park zouden er concerten en voorstellingen zijn.  Geschat aantal bezoekers: minstens 3000. Daarna zou het festival gaan rondreizen, met extra voorstellingen door de gehele provincie. In kleine en grote zalen. Hutjemutje. Dat sowieso, want alles zou gratis zijn. Ook het concert van Akwasi. Ook dat van Typhoon.

    En toen kwam het nieuwe normaal. Een normaal waarin culturele instellingen hun deuren moesten sluiten en nu – maanden later – zich moeten beraden op de toekomst. We leven in een tijd waarin artiesten proberen op te treden, maar het zoeken is naar een rendabel verdienmodel. Dertig mensen in een zaal is leuk, maar daarmee zijn de kosten niet gedekt. En met het thuiszitten van een artiest, zitten er nog veel meer mensen thuis. De technici, de mensen van de schouwburg, de cateringmedewerkers, de decorontwerpers, de grafisch vormgevers, de fotografen, de festivalmedewerkers, alle freelancers, de communicatie-afdeling, de schoonmakers, de …. Het is net Schiphol.

    Tijdens de lockdown hebben we heel hard gewerkt om de plannen coronaproof te maken. Dat was lastig, want hoe plan je een programma in zulke onzekere tijden? We zijn drie keer gewisseld van locatie. En met het aantal draaiboeken dat uiteindelijk niet handig bleek, kun je een papierbak vullen. Maar nu zijn we er. Hopelijk. Op 27 september opent het Erfgoedfestival vanuit Musis in Arnhem. Met een programma dat in tweeën gedeeld is, zodat we twee keer 200 mensen in de zaal kunnen laten. Met een strikte genodigdenlijst, liters handgel en dozen vol mondkapjes. Maar nog belangrijker: met een livestream van de eerste optredens. En daarna wekelijks nieuwe optredens online, zodat zoveel mogelijk mensen de resultaten kunnen zien.

    Het wordt spannend. Gaat het lukken om een groot publiek te betrekken bij de online content? Vinden mensen het leuk om live te chatten met de artiesten? Of zit eigenlijk niemand daar op te wachten? En wanneer vinden we het festival geslaagd? Meer dan ooit zetten we in op online marketing en we doen mee aan een onderzoek van DEN (Kennisinstituut cultuur & digitalisering). Samen met hen proberen we antwoord te kunnen geven op deze vragen.

    In de tussentijd zit ik thuis. Net als mijn vaste programmeur en productieleider Marit. Zo hadden we dat tijden geleden al besloten. Twee weken voordat het festival van start zou gaan, zouden we in thuisisolatie verblijven. En met mij het hele gezin. Onze twee peuterdochters gaan niet meer naar dansles en spelen doen we in het bos, in plaats van in de speeltuin. Alle boodschappen worden bezorgd en er komt niemand in huis. Ook niet op 1.5 meter afstand. Zo hopen we te controleren, wat eigenlijk niet te controleren is. Maar in ieder geval verkleinen we de kans aanzienlijk op het krijgen van een loopneus. Want zoiets kleins gooit alles weer overhoop.

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020). Tien kunstenaars zijn deze zomer in residentie op tien Gelderse erfgoedlocaties. Het resultaat van hun verblijf wordt gepresenteerd tijdens het Erfgoedfestival, dat hoofdzakelijk online plaats gaat vinden. Het Erfgoedfestival is een initiatief van Erfgoed Gelderland en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Gelderland. Bekijk hier het volledige programma. Op de hoogte blijven? Meld je aan voor de nieuwsbrief.

    Foto: Wikimedia Commons, Arnhemcity12, CC BY-SA 4.0

  • Blote voeten

    Erfgoed Gelderland 08-09-2020 326 keer bekeken 0 reacties
    Bericht Blote voeten bekijken

    ERFGOEDFESTIVAL 2020
    27 september t/m 31 oktober

    Ik zie ze staan. Nog voordat ze mij hebben gezien. Vader, moeder en twee meisjes van een jaar of tien. Eerst is er het kijken, dat na een seconde of tien verandert in staren. Daarna is er overleg. Eerst tussen de meiden en dan worden ook vader en moeder er bij betrokken. Nog geen halve minuut later begint het wijzen. Dat is toch? Maar, hoe kan dat nou? Direct daarna worden er telefoons getrokken om een foto te maken. Toen vader en moeder die ochtend over de boekenkist hadden verteld, hadden de pubers niet kunnen bevroeden dat het zo’n dag zou worden.

    Het is een warme middag, een van de vele deze zomer. Glenn de Radamie, onder het grote publiek bekend als Typhoon, loopt op zijn blote voeten de poort van Slot Loevestein uit. Hij gaat een stukje zwemmen in de Maas. De directeur van het slot stelt me gerust. Hij heeft Glenn precies uitgelegd waar het veilig is om te zwemmen.

    Twee weken lang is Typhoon artist in residence. In opdracht van het Erfgoedfestival verblijft hij in ’s lands slechtst bereikbare kasteel. Het kleine soldatenhuisje dat normaal gesproken verhuurd wordt aan gasten, is omgetoverd tot een muziekstudio. Wat hier gecomponeerd wordt is nog een geheim. Ook voor de muzikant zelf trouwens. Een nummer bestaat niet uit voorbedachte schema’s, maar ontstaat uit inspiratie, noem het goddelijke ingevingen. Er liggen lijstjes met aantekeningen: woorden en delen van zinnen zijn in zwarte stift op witte A-4’tjes geschreven. Ze liggen door de hele studio.

    ‘Maar het meeste zit hier en hier’, Glenn tikt eerst op zijn hoofd en dan op zijn telefoon. Vaak gaat het denken zo snel dat de dictafoon nodig is, om alles vast te kunnen houden. In de rust van de avond, luistert hij vervolgens naar alles wat hij opgenomen heeft. Hij noteert, verschuift, knipt en plakt.  En dan ontstaat er iets.

    Enkele dagen geleden zat Typhoon nog in Zomergasten. Het zorgt ervoor dat ook de oudere doelgroep, als die dat al niet deed, hem nu herkent. Gewillig gaat Glenn op de foto, maakt hij een praatje of deelt hij een handtekening uit. Slot Loevestein heeft er een attractie bij. Maar dat was niet de bedoeling. Het liefst werkt Typhoon in de rust. En dus gaat af en toe de deur van het soldatenhuisje dicht. Door een van de ramen op de slaapkamer, kan Glenn naar buiten kijken, zonder dat hij herkend wordt. Die gedwongen opsluiting is natuurlijk niet te vergelijken met de gevangenis waar Hugo de Groot ooit in zat. Maar het is wel wonderlijk dat Hugo al denkend en schrijvend over hetzelfde landschap uitkeek.

    Als alle bezoekers straks weg zijn, gaat Glenn tot in de late avond voor zijn huisje zitten. En loopt hij door het Munnikenland om te kijken naar de kolonie koningspaarden die niet onder de indruk is van de rapper. Het zijn de rust en de anonimiteit waarin iets moois kan ontstaan en die het broodnodige tegenwicht bieden aan de bekendheid overdag.

    Nieuwsgierig naar het resultaat van Typhoons verblijf op Slot Loevestein? Bekijk alvast de making-of video's op erfgoedfestival.nl/artiesten/typhoon.

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020). Tien kunstenaars zijn deze zomer in residentie op tien Gelderse erfgoedlocaties. Het resultaat van hun verblijf wordt gepresenteerd tijdens het Erfgoedfestival, dat hoofdzakelijk online plaats gaat vinden. Typhoon is een van de tien kunstenaars. Hij bezoekt Slot Loevestein. Op 27 september wordt zijn optreden, net als dat van schrijver Jaap Robben live gestreamd via erfgoedfestival.nl. Meld je hier aan om vooraf een melding te ontvangen.

  • De grens

    Erfgoed Gelderland 27-08-2020 856 keer bekeken 0 reacties
    Bericht De grens bekijken

    ERFGOEDFESTIVAL 2020
    27 september t/m 31 oktober

    In Dinxperlo is het gemakkelijk de toeristen te ontdekken. Dagelijks zien de inwoners types die met één been op de stoep en één been in de goot lopen. Er wordt schouderophalend naar gekeken. Wanneer de bewoners van de grensgemeente lang nadenken weten ze misschien nog de eigen eerste herinnering aan de grens. Aan het moment dat het nog bijzonder was dat de ene helft van je lichaam in Duitsland kan zijn, terwijl de andere nog in Nederland is. Maar er zijn ook de herinneringen aan de strenge douane. Aan een tijd waarin de grens niet open was en waarin werkelijk iedereen voortdurend van alles probeerde te smokkelen. Onder jasjes, in kinderwagens, achterop de fiets.

    Schrijver Jaap Robben doet het ook. Niet dat smokkelen, maar het loopje op en naast de stoep. Een filmcamera van het Erfgoedfestival volgt hem. De vrijwilligers van het Grenslandmuseum kijken van een afstand mee. Voor het eerst sinds jaren is de grens in dit dorp meer aanwezig dan ooit. Aan de ene kant van de weg is het verplicht om mondkapjes te dragen. Aan de andere kant mag je zonder mondbedekking zo de winkel in. Een paar meter maakt hier een groot verschil.

    Tijdens de lockdown bleef de grens met Duitsland open. Sindsdien danst het dorp op een slap koord. Het is wankelen geblazen en voortdurend naar je evenwicht zoeken. En er is constant de angst te vallen. Want zodra een van de twee landen beslist dat het buurland ‘oranje’ kleurt, is er een probleem. Dan gaat het dorp op slot. Komen er grenscontroles die het dorp al zo lang niet gekend heeft.

    Jaap Robben woont in Duitsland. Hij wijst het aan op de kaart die in het Grenslandmuseum hangt. De vrijwilligers kijken met hem mee. Ze vertellen over de tijd waarin er voortdurend controle was. Over oudtantes die koffiebonen probeerden te smokkelen en daardoor tijdelijk stateloos werden verklaard. In het museum ligt een katapult. Om nootmuskaat mee over de grens te schieten.

    Het zijn de details waar Robben misschien iets mee gaat doen. Hij weet het nog niet. De komende tijd zal hij regelmatig terugkomen in Dinxperlo. Een verhaal ontstaat niet zomaar. Maar wie ook wel eens schrijft, weet het als geen ander: grenzen bestaan niet op papier. Fictie biedt een vrijheid die in de meest onvrije omstandigheden blijft bestaan. Wie leest reist zelfs in de strengste beperkingen gewoon rond. En dat is precies waarom het juist nu belangrijk is dat schrijvers als Jaap Robben over die grens wandelen en hem al schrijvend uitwissen of er juist een dikke muur op bouwen. Want dat kan ook natuurlijk. Dat is aan Jaap.

    Deze blog is geschreven door Mijke Pol, directeur van het Erfgoedfestival (27 september – 31 oktober 2020). Tien kunstenaars zijn deze zomer in residentie op tien Gelderse erfgoedlocaties. Het resultaat van hun verblijf wordt gepresenteerd tijdens het Erfgoedfestival, dat hoofdzakelijk online plaats gaat vinden. Jaap Robben is een van de tien kunstenaars. Hij bezoekt het Grenslandmuseum in Dinxperlo. Op 27 september wordt zijn optreden, net als dat van rapper Typhoon live gestreamd via erfgoedfestival.nl.

  • Kunst in tijden van corona; over beeldrijmen en het missen van ontmoeting

    Gabrielle de Nijs Bik 16-05-2020 1915 keer bekeken 0 reacties
    Bericht Kunst in tijden van corona; over beeldrijmen en het missen van ontmoeting bekijken

    Kunstwerken hebben zelden een eenduidige betekenis. Dat biedt ruimte. Ruimte voor associaties en creativiteit van de beschouwer. Ik schreef daar over in mijn vorige blog. Van overheden verwachten we iets anders: duidelijke regels die maar op een manier te interpreteren zijn. Dat dat nog niet zo makkelijk is, blijkt wel uit de regels in de anderhalve meter samenleving. (tekst gaat door onder de afbeelding)

    Tekst: Gabrielle de Nijs Bik, kunstwerken: Piet Esser en Marie Reintjes

    Kunstwerk: Piet Esser

    Over één ding kan ik duidelijk zijn: voorlopig organiseren we geen fysieke rondleidingen langs hoogtepunten van de kunstcollectie van de provincie Gelderland. Dat deden we voorheen een keer per kwartaal en op aanvraag. In plaats daarvan schrijf ik nu af en toe een blog en zoeken we naar andere mogelijkheden om de kunstcollectie te delen. Dat is leuk om te doen, maar ik mis ook iets: de ontmoeting met deelnemers. Want vaak gebeurt er iets bijzonders tijdens zo’n rondleiding. Vorig jaar ontmoette ik bijvoorbeeld een gepensioneerde man die zichzelf een opdracht had gegeven: elke maand bezocht hij een andere provinciehoofdstad, om daar deel te nemen aan een culturele activiteit. Wat een goed idee dacht ik, dat zou ik ook eens moeten doen. Nu hij Arnhem aandeed, nam hij deel aan mijn kunstrondleiding door het Huis der Provincie. Hij had een associatieve geest, vond het leuk om in gesprek te gaan en nam daarin andere deelnemers mee. Hij deed iets wat ik ook graag doe: twee uiteenlopende kunstwerken met elkaar in verband brengen. Aan deze had ik nog nooit gedacht: hij legde het schilderijtje van Marie Reintjes “How to pick up girls” in verband met de "Hercules en Antaeus" van Piet Esser. Een prachtverband, een mooi beeldrijm, want inderdaad: in beide werken worden mensen verbeeld waarvan de ene de andere onderste boven optilt.

    Hoe evident de overeenkomst ook mag zijn in voorstelling, des te groter zijn de verschillen tussen beide werken. In techniek: het ene is een schilderij, het andere een beeld, in maat: het ene is zo ongeveer het kleinste werk uit de collectie, de andere het grootste, in leeftijd: het ene werk is al sinds de bouw van het Huis der Provincie in 1954 onderdeel van de collectie, het andere is recent aan de collectie toegevoegd. En tot slot in betekenis: het ene is een snapshot van een onbewaakt ogenblik, het andere is een zorgvuldig gekozen metafoor voor de strijd van de mens tegen het water.

    We weten dat Marie Reintjes zich voor het maken van haar schilderijen bedient van kiekjes uit familiealbums, maar ze is erg terughoudend om te vertellen wat het precies voorstelt.  Haar werk is zo snel en schetsmatig geschilderd dat je er van alles in kunt zien. En dat is mooi, dat maakt het mogelijk er steeds een andere betekenis aan te geven. Vorig jaar gebruikte ik dit werk in een rondleiding in het kader van internationale vrouwendag, nu doet het me denken aan een zomer in het précoronatijdperk: een tafereel in het buitenzwembad: een giechelend meisje dat opgetild wordt door een stoere jongen om zogenaamd in het water gegooid te worden, (hoe stereotiep wilt u het hebben). U heeft misschien andere associaties. En hoe eenduidig Piet Esser de betekenis van zijn werk ook toelicht: het verbeeldt de strijd van de mens tegen het water, toch is niet duidelijk hoe dat precies zit. Ook wie Hercules is en wie Antaeus wordt me niet helemaal duidelijk, zelfs niet nadat ik heb opgezocht hoe het ook alweer zat met die mythologische figuren. In de documentaire die zijn kleindochter van hem maakte zegt Esser: “Je moet nooit té nieuwsgierig zijn, dan maak je het geheim kapot.”

    Nu we de consequenties van de anderhalve meter samenleving in de praktijk steeds beter tot ons door laten dringen, denk ik nog eens aan de twee kunstwerken in dit mooie beeldrijm en de intimiteit tussen de afgebeelde personen. Ze krijgen nu een nieuwe lading, in een tijd waarin dit soort intermenselijk contact voorlopig voorbehouden is aan huisgenoten en kinderen onder de 12 jaar.

    Om “How to pick up girls” van Marie Reintjes in het echt te zien moeten we wachten tot er weer gewerkt en rondgeleid wordt in het Huis der Provincie (ik verheug me er op!). Tot die tijd moeten we het met de afbeelding doen. "Hercules en Antaeus" van Piet Esser kunt u, ook nu, in het echt zien. Het staat in de openbare ruimte, aan de Rijnzijde van het Huis der Provincie. Kijk er nog eens naar als u er langs wandelt. En geef uw ogen de kost. Wie weet ziet u een mooi beeldrijm tussen het beeld van Piet Esser en de skatende jongeren die de plek een hedendaagse ziel geven. 

Cookie-instellingen