Blogs

Over scheve verhoudingen in het verleden en een monument voor een vrouw

Gabrielle de Nijs Bik 17-03-2021 840 keer bekeken 0 reacties
Anya Janssen, People say I'm different

Kunst in het Huis der Provincie
Vorige week Internationale Vrouwendag, vandaag Tweede Kamerverkiezingen. Het deed me denken aan anderhalf jaar geleden, toen we honderd jaar vrouwenkiesrecht vierden. We organiseerden een rondleiding langs de kunstcollectie van de provincie Gelderland, met specifieke aandacht voor vrouwen. Vanzelfsprekend lichtten we werk toe van vrouwelijke kunstenaars: grand old ladies als Charlotte van Pallandt (van het borstbeeld van Koningin Juliana) en Kitty van der Mijl Dekker (van het kleed in de Statenzaal), en Maria Roosen (van de Berries), Rosemin Hendriks (van de zelfportretten in klare lijn), Aline Eras (van de serie achterhoofden), om er maar een paar te noemen. Maar we konden het ook niet laten aandacht te vestigen op stille getuigen van scheve verhoudingen in het verleden. Het hekwerk van Titus Leeser, stereotype van gespierde mannen aan de fysieke arbeid en freile vrouwen die aan het wassen zijn. Een beeld van nog geen 75 jaar geleden, gelukkig is sindsdien veel gebeurd. Ook stonden we stil bij het portret dat Ad Gerritsen in 2003 maakte van het toenmalige college. Wat denk je? Alleen mannen. Alleen witte mannen, alleen witte mannen van middelbare leeftijd, alleen witte mannen van middelbare leeftijd in blauwe pakken. De opvallendste diversiteit zit ‘m in de kleur van de das (want ook die draagt ieder collegelid). Kunst maakt dingen zichtbaar, zo blijkt maar weer eens.

 

 

Internationale Vrouwendag maakte ook dat de media afgelopen week bol stonden van aandacht voor de betekenis van vrouwen in de kunstgeschiedenis. Een aantal treurige constateringen:

  1. Op de kunstmarkt spelen vrouwelijke kunstenaars een marginale rol
  2. Het aandeel vrouwelijke kunstenaars in museale collectie in Nederland is bedroevend laag, slechts 13% en het merendeel daarvan schijnt ook nog eens in de depots opgeslagen te zijn.
  3. In kunsthistorische handboeken, dé boeken die kunsthistorici tijdens hun opleiding als basis gebruiken, stond tot voor kort geen enkele en sinds de laatste herdruk slechts 1 vrouwelijke kunstenaar

Het tijdschrift See All This ontdekte dat vrouwen vooral genegeerd worden. “We kijken met één oog dicht” betoogt de redactie. Veel te lang is aangenomen dat er geen vrouwelijke kunstenaars zijn en áls ze er wel zijn, ze onvoldoende kwaliteit leveren. In de laatste editie belichten ze 379 vrouwen, om maar weer eens te bewijzen dat het tegendeel waar is. Misschien betekent het ook dat  we te lang met een mannelijke bril naar kwaliteit hebben gekeken?

Aandacht voor vrouwelijke kunstenaars, het is een mooi begin. Een aantal Nederlandse musea stelt zich de vraag of ze een quotum van vrouwelijke kunstenaars moeten gaan hanteren. Twee musea zijn er inmiddels toe overgegaan en Museum Arnhem, dat al sinds de jaren tachtig aandacht vestigt op vrouwelijke kunstenaars is zelfs zover dat het niet meer hoeft; daar bestaat de collectie al voor meer dan de helft uit vrouwen.

We vonden het hoog tijd om de provinciale kunstcollectie onder de loep te nemen. Onze onvolprezen registrator Jeroen Spee is halverwege met het onderzoeken en vond de volgende voorlopige cijfers:

30% van de kunstenaars uit de collectie is vrouw. Dan doen wij het goed ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse kunstmuseum. Dat is overigens niet omdat we daar zo hard op gestuurd hebben… Jeroen vond nog iets anders: per mannelijke kunstenaar hebben we gemiddeld 4,5 kunstwerk in de collectie, terwijl dat per vrouwelijke kunstenaar slechts 3,2 kunstwerk is.

Jeroen duikt nog even verder in de kunstcollectie om de definitieve cijfers boven water te krijgen, maar er lijkt nu al genoeg reden om te herbezinnen. We willen nu via sociale media omgekeerd evenredige aandacht besteden: van de 10 blogs die we gaan schrijven zullen er 7 aan vrouwelijke en 3 aan mannelijke kunstenaars worden gewijd.

Natuurlijk is het goed om naar een gelijkere verdeling tussen mannelijke en vrouwelijke kunstenaars te kijken, maar er is meer nodig om een gevarieerde kunstcollectie te ontwikkelen. Daarom hanteerden we afgelopen jaar het thema diversiteit als leidraad voor nieuwe aankopen, aangemoedigd door commissielid Samira Barari. We verbreedden onze horizon en bezochten heel uiteenlopende kunstenaars: met verschillende culturele achtergronden, die de genderdiversiteit aan de orde stellen, die níet in Arnhem of Nijmegen wonen, die pas van de academie komen én die juist al heel lang kunstenaar zijn. Maar bovenal stelden we onze bril voor artistieke kwaliteit ter discussie.

Extern conservator Jackelien Top presenteerde een brede selectie, waar onze rijkgeschakeerde commissie van provinciale ambtenaren vervolgens een keuze uit maakte. Het resultaat is een verrassend palet van kunstwerken, een mooie aanvulling op de kunstcollectie. We laten het u graag zien als we weer in het Huis der Provincie kunnen om mensen te ontvangen. Een tipje van de sluier: we kochten een schilderij uit de serie ‘People Say I’m Different’ die Anya Janssen maakte van een statushouder met wie ze bevriend raakte. De serie is een monument voor deze vrouw in het bijzonder, en misschien wel voor vrouwen in het algemeen. We zien het als gezond tegenwicht tegen de wassende vrouwen Titus Leeser en de mannen in pakken van Ad Gerritsen.

Kunstwerken in dit blog zijn van Anya Janssen, Titus Leeser en Ad Gerritsen

0  reacties

Velden met een * zijn verplicht.

We gebruiken CAPTCHA als controlemiddel om spam tegen te houden. Vink de checkbox aan om door te gaan. Mogelijk wordt er gevraagd om bepaalde afbeeldingen te selecteren.
 
Een momentje...
Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookiestatement. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.